พระพิฆเนศกับความสัมพันธ์เชิงลึกระหว่างคติฮินดูและพุทธศาสนาในไทย

บทความวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของพระพิฆเนศในบริบทความเชื่อของไทย โดย อ.ราม วัชรประดิษฐ์ อธิบายว่าพระพิฆเนศเป็นเทพแห่งปราชญ์และความสำเร็จ การนับถือพระพิฆเนศในไทยเป็นผลจากการผสมผสานระหว่างศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และพุทธศาสนาที่รับอิทธิพลมาจากอินเดียและขอมตั้งแต่อดีต ในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 มีการนำพุทธตันตระเข้ามาซึ่งมีการผสมผสานพิธีกรรมพราหมณ์-พุทธอย่างชัดเจน แม้สมัยสุโขทัยจะเปลี่ยนมานับถือพุทธเถรวาท แต่ความเชื่อเรื่องเทพเจ้าและเครื่องรางของขลังยังคงอยู่ ต่อมาในสมัยอยุธยาได้นำคติเทวราชามาใช้ในราชสำนัก ทำให้ศาสนาพราหมณ์มีบทบาทสำคัญในการปกครองและวิถีชีวิตคนไทย โดยพุทธศาสนาทำหน้าที่เป็นหลักศีลธรรมและการดับทุกข์ ส่วนพราหมณ์-ฮินดูทำหน้าที่เป็นที่พึ่งทางใจและการบวงสรวงเพื่อความสำเร็จ ทั้งสองคติจึงเกื้อกูลกันโดยไม่มีความขัดแย้ง