สรุปสาระสำคัญของ พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 ที่ปรับปรุงสิทธิการลาคลอด การลาเพื่อดูแลบุตรป่วย และสิทธิลาช่วยภรรยาคลอดบุตร เพื่อสร้างสมดุลชีวิตและการทำงาน
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2568 เป็นต้นไป ได้มีการปรับปรุงสิทธิการลาเพื่อสนับสนุนสถาบันครอบครัวและยกระดับคุณภาพชีวิตแรงงาน โดยมีประเด็นสำคัญที่พนักงานและนายจ้างควรทราบดังนี้:
กฎหมายฉบับนี้มุ่งเน้นการสร้างสมดุลระหว่างชีวิตและการทำงาน (Work-Life Balance) โดยมองว่าการดูแลครอบครัวเป็นภารกิจสำคัญที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานในระยะยาว การไม่มีกฎหมายรองรับที่ชัดเจนในอดีตทำให้ลูกจ้างต้องใช้สิทธิลาเพื่อกิจธุระหรือลาพักร้อน ซึ่งไม่เพียงพอต่อสถานการณ์วิกฤตในครอบครัว กฎหมายใหม่จึงเข้ามาปิดช่องว่างนี้เพื่อคุ้มครองลูกจ้างไม่ให้ถูกเลิกจ้างหรือเสียสิทธิอันพึงมีจากการดูแลสมาชิกในครอบครัว
เพื่อให้การใช้สิทธิเป็นไปอย่างราบรื่น ลูกจ้างควรปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้:
ลูกจ้างหญิงมีสิทธิลาได้ 120 วัน โดยนายจ้างจ่ายค่าจ้าง 60 วันแรกเต็มจำนวน สำหรับวันที่ 61-120 จะเป็นการลาโดยไม่รับค่าจ้างจากนายจ้าง (เว้นแต่บริษัทจะมีสวัสดิการเพิ่มเติม) ทั้งนี้ควรแจ้งหัวหน้างานหรือฝ่ายบุคคลล่วงหน้า 30-60 วัน เพื่อการวางแผนงาน
ในกรณีบุตรมีภาวะเจ็บป่วยเสี่ยงต่อโรคแทรกซ้อน หรือมีความพิการ ลูกจ้างหญิงสามารถลาเพิ่มได้อีกไม่เกิน 15 วัน โดยต้องมี ใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบัน ประกอบการลาเสมอ เพื่อรับสิทธิค่าจ้าง 50%
คู่สมรสสามารถลาได้ 15 วัน โดยต้องใช้สิทธิภายใน 90 วันนับจากวันที่บุตรเกิด และได้รับค่าจ้างเต็มจำนวน 100%
นายจ้างมีหน้าที่ปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด โดยมีข้อห้ามสำคัญคือ ห้ามเลิกจ้าง ลูกจ้างหญิงเพียงเพราะเหตุมีครรภ์ หรือการใช้สิทธิลาตามกฎหมายนี้ รวมถึงห้ามลดตำแหน่งหรือเงินเดือนโดยมิชอบ หากลูกจ้างมีใบรับรองแพทย์ว่าไม่สามารถทำงานเดิมได้เนื่องจากครรภ์ นายจ้างควรพิจารณาปรับเปลี่ยนลักษณะงานชั่วคราวที่เหมาะสมให้
หากลูกจ้างพบว่านายจ้างไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย เช่น ปฏิเสธการลา หรือเลิกจ้างโดยไม่เป็นธรรม สามารถดำเนินการได้ดังนี้:
การปรับปรุงกฎหมายแรงงานครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของประเทศไทยในการก้าวสู่สังคมที่เอื้อต่อครอบครัว นายจ้างควรปรับระบบการบริหารจัดการภายในให้สอดคล้องกับกฎหมายใหม่ และลูกจ้างควรศึกษาและรักษาสิทธิของตนเองเพื่อความมั่นคงในชีวิตการทำงาน
บทความความรู้นี้เรียบเรียงขึ้นตามหลักบรรณาธิการของกระจ่าง โดยสังเคราะห์จากเอกสารปฐมภูมิ งานวิจัย หรือแหล่งข้อมูลอุตสาหกรรมที่เชื่อถือได้ และผ่านการตรวจสอบความถูกต้องก่อนเผยแพร่
มีสิทธิลาคลอดได้ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มทำงาน โดยกฎหมายคุ้มครองลูกจ้างทุกคนไม่ว่าจะเป็นพนักงานประจำหรือพนักงานทดลองงาน
ต้องใช้สิทธิลาภายใน 90 วัน นับตั้งแต่วันที่บุตรคลอด โดยสามารถเลือกใช้สิทธิก่อนหรือในวันที่คลอดบุตรได้
ลูกจ้างต้องแสดงใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันที่ระบุภาวะการเจ็บป่วยที่เสี่ยงต่อโรคแทรกซ้อน ความผิดปกติ หรือภาวะความพิการประกอบการลา
นายจ้างมีหน้าที่จ่ายค่าจ้างเท่ากับวันทำงานปกติให้แก่ลูกจ้างหญิงเป็นเวลา 60 วัน ส่วนวันที่ 61-120 เป็นการลาโดยไม่รับค่าจ้างจากนายจ้าง (เว้นแต่บริษัทจะมีสวัสดิการพิเศษ)
ศึกษาหัวข้อความรู้เชิงลึกเพิ่มเติมในหมวดหมู่นี้ เพื่อต่อยอดความเข้าใจและการนำไปใช้งานจริง
ทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างการศึกษาในระบบและนอกระบบ พร้อมเจาะลึกทางเลือกการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น เพื่อให้คุณเลือกเส้นทางที่ตอบโจทย์เป้าหมายชีวิตและอาชีพได้ดีที่สุด
เตรียมตัวก่อนเริ่มงานใหม่ด้วยการตรวจสอบสัญญาจ้างงานอย่างมืออาชีพ เรียนรู้สิทธิพื้นฐานตามกฎหมายแรงงาน ข้อควรระวังในสัญญา และวิธีป้องกันการถูกเอาเปรียบเพื่อความมั่นคงในอาชีพการงาน
พนักงานที่ต้องทำงานในวันหยุดนักขัตฤกษ์หรือวันหยุดประจำสัปดาห์ มีสิทธิได้รับค่าตอบแทนอย่างไร? ทำความเข้าใจกฎหมายคุ้มครองแรงงานเพื่อรักษาสิทธิของคุณให้ถูกต้อง
สรุปสิทธิการลาตามกฎหมายแรงงานไทยสำหรับพนักงานเอกชน ทั้งลาป่วย ลากิจ ลาพักร้อน และลาคลอด พร้อมเงื่อนไขการรับค่าจ้างที่พนักงานควรรู้