สิทธิลาคลอดและเงินชดเชยสำหรับคุณแม่มือใหม่: คู่มือตามกฎหมายแรงงานและประกันสังคม

สิทธิการลาคลอดตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568

ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 ลูกจ้างหญิงมีครรภ์มีสิทธิลาเพื่อคลอดบุตรครรภ์หนึ่งได้ไม่เกิน 120 วัน โดยให้นับรวมวันหยุดที่มีระหว่างวันลาด้วย ในส่วนของค่าจ้าง นายจ้างมีหน้าที่จ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างหญิงตลอดระยะเวลาที่ลา แต่ไม่เกิน 60 วัน

นอกจากนี้ หากบุตรมีภาวะเจ็บป่วยที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคแทรกซ้อน มีความผิดปกติ หรือมีภาวะความพิการ ลูกจ้างยังมีสิทธิลาต่อเนื่องเพื่อเลี้ยงดูบุตรได้อีกไม่เกิน 15 วัน โดยได้รับค่าจ้างในอัตราร้อยละ 50 ของค่าจ้างสำหรับวันที่ลา ทั้งนี้ต้องแสดงใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันประกอบการลาด้วย

สิทธิประโยชน์จากกองทุนประกันสังคม

นอกเหนือจากสิทธิการลาตามกฎหมายแรงงาน คุณแม่ที่เป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 ยังสามารถเบิกสิทธิประโยชน์จากกองทุนประกันสังคมได้ ดังนี้:

• ค่าบริการทางการแพทย์เหมาจ่าย: จำนวน 15,000 บาทต่อการคลอดบุตรหนึ่งครั้ง
• เงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อการคลอดบุตร: เหมาจ่ายในอัตราร้อยละ 50 ของค่าจ้างเฉลี่ยเป็นระยะเวลา 90 วัน (หมายเหตุ: สิทธินี้จะไม่ได้รับสำหรับการใช้สิทธิบุตรคนที่ 3 เป็นต้นไป)
• ค่าตรวจและรับฝากครรภ์: จ่ายตามจริงไม่เกิน 1,500 บาท ตามเกณฑ์อายุครรภ์ที่กำหนด

เงื่อนไขการเกิดสิทธิ: ต้องจ่ายเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อนเดือนคลอดบุตร

สิทธิลาเพื่อช่วยเหลือคู่สมรส

กฎหมายแรงงานฉบับใหม่ยังให้สิทธิลูกจ้าง (คู่สมรส) ลาเพื่อช่วยเหลือภรรยาคลอดบุตรได้ไม่เกิน 15 วัน โดยใช้สิทธิก่อนหรือในวันที่ลาภายใน 90 วันนับแต่วันที่คลอดบุตร และนายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างให้ตลอดระยะเวลาที่ลาแต่ไม่เกิน 15 วัน

สรุปเช็กลิสต์ความปลอดภัยและสิทธิประโยชน์

• ตรวจสอบสิทธิประกันสังคมก่อนคลอด (จ่ายเงินสมทบครบ 5 เดือนใน 15 เดือน)
• เตรียมเอกสารยื่นเบิกประกันสังคม: แบบ สปส. 2-01, สำเนาสูติบัตรบุตร, สำเนาสมุดบัญชีธนาคาร
• แจ้งนายจ้างล่วงหน้าตามระเบียบข้อบังคับของบริษัท
• เตรียมใบรับรองแพทย์หากต้องการใช้สิทธิลาต่อเนื่องเพื่อดูแลบุตรที่มีภาวะเจ็บป่วย

ขั้นตอนการยื่นเรื่องเมื่อสงสัยว่าถูกละเมิดสิทธิ

หากนายจ้างไม่ปฏิบัติตามกฎหมายการลาคลอด หรือไม่จ่ายค่าจ้างตามที่กฎหมายกำหนด คุณแม่สามารถดำเนินการได้ดังนี้:

1. รวบรวมหลักฐานการลาและเอกสารสัญญาจ้าง
2. ติดต่อพนักงานตรวจแรงงาน ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่
3. หากเป็นกรณีการเบิกเงินประกันสังคมที่ไม่ได้รับความเป็นธรรม สามารถยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการอุทธรณ์ได้ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่ง